Swoją podróż szlakiem konstytucji państw świata rozpoczynam w Kenii, kraju zwanym kolebką ludzkości.
„We, people of the Kenya ...”
Konstytucja Kenii (The Constitution of Kenya) została uchwalona w 2010 roku. Składa się z preambuły i 18 rozdziałów. Preambuła zawiera uznanie przez lud kenijski zwierzchności boga wszelkiego stworzenia, uhonorowanie heroicznie walczących o sprowadzenie wolności i sprawiedliwości do kraju, wyrażenie dumy z etnicznej, kulturowej i religijnej różnorodności oraz determinacji do życia w pokoju i jedności jako jeden niepodzielny, suwerenny naród, wyrażenie szacunku dla środowiska, które jest dziedzictwem narodowym i decyzji o utrzymaniu go dla korzyści przyszłych pokoleń, zobowiązanie do pielęgnowania i ochrony dobrobytu jednostki, rodziny, wspólnoty i narodu, uznanie aspiracji wszystkich Kenijczyków do ustanowienia rządów opartych na podstawowych wartościach praw człowieka, równości, wolności, demokracji, sprawiedliwości społecznej i praworządności.
Kenia jest suwerenną republiką, która winna być multipartyjnym państwem, bazującym na wartościach narodowych i zasadach rządów, które zostały określone w ustawie zasadniczej i wiążą wszystkie organy państwa, funkcjonariuszy państwowych, funkcjonariuszy publicznych i każdego, kto stosuje konstytucję lub ją interpretuje, uchwala, stosuje lub interpretuje jakiekolwiek prawo lub wydaje lub implementuje decyzje w zakresie polityki publicznej. Do wartości narodowych i zasad rządów w myśl kenijskiej konstytucji należą: patriotyzm, narodowa jedność, podział i dewolucja władzy, praworządność, demokracja i uczestnictwo ludzi, godność osobista, słuszność, sprawiedliwość społeczna, integracja, równość, prawa człowieka, niedyskryminacja, ochrona marginalizowanych, dobre rządy, prawość, przejrzystość, odpowiedzialność oraz zrównoważony rozwój.
Kenijska ustawa zasadnicza artykułuje zasady suwerenności narodu, supremacji konstytucji i trójpodziału władzy, chroni podstawowe prawa i wolności. Cała suwerenna władza należy do ludu Kenii i powinna być sprawowana tylko w zgodzie z konstytucją, która jest najwyższym prawem Republiki. Władzę ustawodawczą sprawuje parlament, władzę wykonawczą – prezydent, wiceprezydent i członkowie gabinetu, władzę sądowniczą – sądy i trybunały. Określone zostały cele i zasady dewolucji władzy, jako specyficznego systemu decentralizacji. Podkreśla się, że władza pochodzi od narodu. Integralną część demokratycznego, kenijskiego państwa stanowi Karta Praw, będąca fundamentem polityki socjalnej, ekonomicznej i kulturowej.
Z afrykańskiej ziemi przenoszę się na rajską wyspę Bali, która jest częścią Indonezji.
Konstytucja Indonezji (Undang-Undang Dasar Negara Republik Indonesia Tahun 1945, The Constitution of the State of the Republic of Indonesia) składa się z preambuły i kilkunastu rozdziałów. Preambuła mówi o wolności jako prawie wszystkich narodów i o konieczności wyeliminowania kolonizacji zaprzeczającej człowieczeństwu i sprawiedliwości, o indonezyjskiej walce, ruchu i wolności, które zrodziły wolne, zjednoczone, suwerenne, sprawiedliwe i dobrze prosperujące indonezyjskie państwo. Mówi też o łasce wszechpotężnego boga i szlachetnych intencjach, motywujących lud indonezyjski do uroczystego deklarowania swojej wolności, o uformowaniu indonezyjskiego państwa, które opiekuje się całą indonezyjską ludnością, całym indonezyjskim krajem, rozwijającym dobrobyt ludzi, uczestniczącym w światowym porządku opartym na wolności, nieustannym pokoju i sprawiedliwości społecznej, o narodowej wolności, która zrodziła państwo indonezyjskie o strukturze republiki z suwerennym narodem, bazującym na jednym zwierzchnim bogu, sprawiedliwości i cywilizowanym człowieczeństwie, indonezyjskiej jedności i demokracji, prowadzonym przez mądrość obrad/reprezentacji i wypełniając sprawiedliwość społeczną całej indonezyjskiej ludności.
Państwo indonezyjskie jest jednolitym państwem konstytucyjnym, o ustroju republikańskim. Władza podzielona jest na ustawodawczą (parlament), wykonawczą (prezydent i rząd) oraz sądowniczą (Sąd Najwyższy).
Z indonezyjskiej Bali podróżuję na tropikalne Bahamy.
„We the Inheritors and Successors of this Family of Islands ...”
Konstytucja Bahamów (The Constitution of The Commonwealth of the Bahamas) z 1973 roku składa się z preambuły i 10 rozdziałów. Preambuła mówi – mając na uwadze, że 481 lat temu ponowne odkrycie rodziny wysp, skał i wysp koralowych zwiastowało ponowne narodziny Nowego Świata oraz mając na uwadze, że lud tej rodziny wysp uznał, że jego wolność będzie zagwarantowana narodowym zobowiązaniem do samodyscypliny, pilności, lojalności, jedności i trwałego respektowania chrześcijańskich wartości i praworządności – spadkobiercy i sukcesorzy tej rodziny wysp, uznając supremację boga i wierząc w fundamentalne prawa i wolności jednostki, proklamują w uroczystej chwale stworzenie wolnego i demokratycznego suwerennego narodu, bazującego na duchowych wartościach i w którym żaden mężczyzna, kobieta lub dziecko nie mogą być nigdy niczyimi niewolnikami lub poddanymi, ich praca nie może być wyzyskana, nie mogą być pozbawieni swoich żyć, i uroczyście stanowiąc artykuły konstytucji dla niepodzielnej jedności i stworzenia pod bogiem Wspólnoty Bahamów.
Wspólnota Bahamów jest suwerennym, demokratycznym państwem. Konstytucja jest najwyższym prawem Wspólnoty Bahamów i jeśli jakiekolwiek prawo jest niespójne z Konstytucją, w zakresie tej niespójności powinno zostać usunięte.
Bahamy są monarchią konstytucyjną. Konstytucja bahamska chroni podstawowe prawa i wolności jednostki. Wprowadza podział władzy na gubernatora generalnego, który reprezentuje królową i w jej imieniu sprawuje urząd, parlament złożony z senatu i izby zgromadzeń, gabinet, złożony z premiera i ministrów, sądownictwo.
Z Bahamów lecę na Haiti.
„Le Peuple Haitien proclame la presente Constitution ...”
Konstytucja haitańska składa się z preambuły i 15 tytułów podzielonych na rozdziały, dalej podzielone na sekcje. Preambuła mówi o gwarancji niezbywalnego prawa do życia, wolności i dążenia do dobrobytu i nawiązuje do ustawy o niepodległości z 1804 roku i Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 roku. Mówi o budowaniu narodu haitańskiego sprawiedliwego społecznie, wolnego gospodarczo i niezależnego politycznie, o silnym państwie, chroniącym wartości, tradycję, suwerenność, niezależność i narodową wizję, o wdrażaniu demokracji, która wiąże się z pluralizmem i politycznymi przemianami, o potwierdzeniu nienaruszalnego prawa narodu haitańskiego, o wzmacnianiu jedności narodowej, eliminowaniu dyskryminacji między ludnością miejską i wiejską, o wspólnocie języków i kultury, o uznaniu prawa do rozwoju, edukacji, informacji, zdrowia, pracy i wolnego czasu (odpoczynku) dla wszystkich obywateli. Wspomina też o rozdziale kompetencji państwa w zakresie podstawowych i naczelnych interesów narodu, ustanowieniu systemu rządów opartych na podstawowych wolnościach i prawach człowieka, pokoju społecznym, sprawiedliwości ekonomicznej, konsultacji i uczestnictwu narodu w podejmowaniu ważnych decyzji i skutecznej decentralizacji, jak również o zapewnieniu reprezentacji kobiet w w organach władzy i organach decyzyjnych w zgodzie z zasadą równości płci.
Haiti jest republiką. Władza ustawodawcza należy do Organu Legislacyjnego, który tworzą Izba Deputowanych i Senat. Władza wykonawcza sprawowana jest przez prezydenta i rząd kierowany przez premiera. Władza sądownicza sprawowana jest przez Sąd Najwyższy, sądy apelacyjne, sądy próby, sądy pokoju i specjalne.
Z Haiti wędruję na Dominikanę, która leży na tej samej wyspie.
„Nostros, representantes del pueblo dominicano ...”
Konstytucja Dominikany (Constitucion Dominicana) składa się z preambuły i 15 tytułów, podzielonych na rozdziały i dalej na sekcje. Preambuła do dominikańskiej konstytucji mówi o reprezentantach narodu dominikańskiego, wybranych w wolny i demokratyczny sposób, zjednoczonych w Zgromadzeniu Narodowym, powołujących się na imię boże i na idee ojców ojczyzny. Preambuła wymienia nazwiska Juan Pablo Duarte, Matías Ramón Mella i Francisco del Rosario Sánchez. Wspomina o przywróceniu republiki wolnej, niepodległej, suwerennej i demokratycznej. Mówi o inspiracji przykładem walki i ofiary dominikańskich bohaterów i bohaterek, o zachęcie wynikającej z pracy oddanych kobiet i mężczyzn, o obowiązywaniu najwyższych wartości i fundamentalnych praw człowieka, wolności, równości, rządów prawa, sprawiedliwości, solidarności, braterskim współistnieniu, dobrobycie socjalnym, równowadze ekologicznej, rozwoju i pokoju, spójności socjalnej. Wyraża deklarację woli promowania zjednoczonego narodu dominikańskiego.
Dominikana jest republiką. Władza ustawodawcza należy do Congreso Nacional, podzielonego na Senat (del Senado de la Republica) i Izbę Deputowanych (de la Cámara de Diputados). Władza wykonawcza należy do prezydenta i wiceprezydenta republiki oraz rady ministrów. Władza sądownicza należy do Sądu Najwyższego i sądów utworzonych na mocy konstytucji i prawa.
Tym razem swoją wakacyjną podróż szlakiem konstytucji państw świata kończę na Karaibach.
Joanna Orda
Źródła: http://www.kenyalaw.org/lex/actview.xql?actid=Const2010#KE/CON/Const2010/; http://www.bahamas.gov.bs; http://indonesia.go.id/in/produk-hukum/undang-undang/; https://www.haiti-reference.com/pages/plan/histoire-et-societe/documents-historiques/constitutions/constitution-de-1987-amendee/; http://www.senado.gob.do/senado/OAI/Constitucion.aspx.
fot. CCO Creative Commons
