Nielegalne przekroczenie granicy

Illegal border crossing

W ostatnim czasie sporo uwagi poświęcono przekraczaniu granic Unii Europejskiej. Niektóre państwa członkowskie wzmocniły kontrole graniczne. Nielegalne przekroczenie granic państwowych uważane jest zazwyczaj za przestępstwo. Przykładowo na Węgrzech od niedawna za czyn taki grozi kara więzienia do 3 lat, zaś w typie kwalifikowanym - do 5 lat. Jak tę kwestię unormowano w Polsce?

Nielegalne przekroczenie granicy Rzeczypospolitej Polskiej nie jest przestępstwem, lecz wykroczeniem, zagrożonym karą grzywny. We wcześniejszych regulacjach czyn ten traktowano jako przestępstwo.

Na gruncie kodeksu karnego z 1997 roku przekroczenie granicy Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom było przestępstwem, za popełnienie którego sprawcy groziła kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Artykuł ten został uchylony ustawą w 2005 roku.

Również w kodeksie karnym z 1969 roku nielegalne przekroczenie granicy państwa stanowiło przestępstwo. Zagrożone było karą pozbawienia wolności do lat 5, a w wypadku mniejszej wagi - karą pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.

Obecnie przestępstwem jest takie przekroczenie granicy Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom, które odbywa się przy użyciu przemocy, groźby, podstępu lub we współdziałaniu z innymi osobami. Za czyn taki sprawcy grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. Przestępstwem jest także organizowanie innym osobom niezgodnego z prawem przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Sprawca tego czynu podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Są to przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu, mające charakter powszechny.

Ochrona granic państwowych przed ich bezprawnym przekraczaniem jest istotna z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa.

Joanna Orda

Konwencja Waszyngtońska

Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES)

Wiele gatunków dzikich zwierząt i roślin zagrożonych jest wyginięciem. W celu ich ochrony w 1973 roku w Waszyngtonie sporządzono Konwencję o Międzynarodowym Handlu Dzikimi Zwierzętami i Roślinami Gatunków Zagrożonych Wyginięciem (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora), tzw. Konwencję Waszyngtońską.

Przystąpiło do niej dotychczas 180 państw. Polska ratyfikowała Konwencję w 1989 roku, w życie weszła w 1990 roku. W 2015 roku do Konwencji przystąpiła Unia Europejska.

Konwencja normuje handel dzikimi zwierzętami i roślinami; poddaje go kontroli i ograniczeniom. W rozumieniu Konwencji handlem jest import, eksport, reeksport (tj. eksport każdego okazu, który został wcześniej wwieziony) i sprowadzenie z morza (tj. wwiezienie do państwa okazów jakiegokolwiek gatunku, które zostały pobrane ze środowiska morskiego, nie będącego pod jurysdykcją żadnego państwa). Zróżnicowaną ochroną objętych zostało kilkadziesiąt tysięcy gatunków zwierząt i roślin.

Konwencja posiada trzy załączniki, które obejmują: gatunki zagrożone wyginięciem, które są lub mogą być przedmiotem handlu; gatunki, które jeszcze nie są, lecz które mogą stać się zagrożone wyginięciem, jeśli handel okazami tych gatunków nie zostanie poddany ścisłej reglamentacji; wszystkie gatunki, "co do których jedna ze Stron uzna swoją właściwość do objęcia ich reglamentacją, mająca na celu zapobieżenie lub ograniczenie eksploatacji tych gatunków i wymagającą współpracy innych Stron w zakresie kontroli handlu".

Wśród zwierząt objętych ochroną Konwencji znalazły się między innymi: niedźwiedzie, drapieżne koty, delfiny, papugi, małpy, nosorożce, a wśród roślin - kaktusy.

Handel okazami, należącymi do gatunków, które chroni Konwencja, możliwy jest tylko po uprzednim uzyskaniu i przedstawieniu zezwolenia (import, eksport) lub świadectwa (reeksport, sprowadzenie z morza). Uzyskanie zezwolenia lub świadectwa możliwe jest po spełnieniu szeregu warunków. Jednym z nich jest uzyskanie opinii organu naukowego państwa eksportowego (importowego), że eksport (import) nie przyniesie szkody w utrzymaniu danego gatunku. Okaz nie może zostać pozyskany z naruszeniem przepisów prawa o ochronie zwierząt i roślin. Każdy żywy okaz musi zostać przygotowany i przewożony w sposób, zapobiegający ryzyku okaleczenia, zachorowania lub okrutnego traktowania. Proponowany odbiorca żywego okazu musi posiadać wyposażenie odpowiednie do przetrzymywania go i opieki nad nim. W przypadku gatunków objętych Załącznikiem I okaz nie może być przeznaczony głównie do celów handlowych.

Podejmowane są różne środki, mające na celu wprowadzenie w życie postanowień Konwencji, jak również zakazu sprzecznego z Konwencją handlu zwierzętami i roślinami. Należą do nich: sankcje karne za handel i przetrzymywanie takich okazów albo za jedno i drugie naruszenie oraz konfiskatę lub odesłanie takich okazów do państwa eksportu.

Funkcję Organu Zarządzającego Konwencji Waszyngtońskiej w Polsce pełni Minister Środowiska, natomiast Organu Naukowego - Państwowa Rada Ochrony Przyrody.

Joanna Orda

Źródła:  Konwencja o Międzynarodowym Handlu Dzikimi Zwierzętami i Roślinami Gatunków Zagrożonych Wyginięciem (CITES), mos.gov.pl; cites.org

fot. Efraimstochter

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Court of Justice of the European Union

Trybunał Sprawiedliwości został utworzony na mocy postanowień traktatu paryskiego o Europejskiej Wspólnocie Węgla i Stali z 1951 r. W wyniku podpisania razem z traktatami rzymskimi w 1957 r. Konwencji stał się organem wspólnym Wspólnoty Europejskiej, Euratomu i Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Po wejściu w życie Traktatu z Lizbony w 2009 r. zmieniono jego nazwę na Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Podstawowym zadaniem Trybunału Unii Europejskiej jest zapewnienie przestrzegania prawa UE. Kontroluje on legalność (zgodność z traktatami) aktów wtórnego prawa unijnego. Rozpatruje skargi na zaniechanie działania z naruszeniem traktatów przez instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii. Jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni Traktatów oraz ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. Orzeka w sporach między Unią i jej pracownikami. Posiada szerokie uprawnienia.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej obejmuje: Trybunał Sprawiedliwości, Sąd i Sąd do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej.

W skład Trybunału Sprawiedliwości wchodzą sędziowie i rzecznicy generalni, powoływani za wspólnym porozumieniem przez rządy państw członkowskich na sześcioletnią kadencję. Wybierani są spośród osób, gwarantujących niezależność oraz mających kwalifikacje do zajmowania najwyższych stanowisk sądowych lub będących prawnikami o uznanej kompetencji. Skład sędziowski i skład rzeczników generalnych jest częściowo odnawiany co trzy lata. Sędziowie wybierają spośród siebie prezesa Trybunału Sprawiedliwości na odnawialną trzyletnią kadencję.

W skład Sądu wchodzi po jednym sędzi z każdego kraju Unii Europejskiej, zaś Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskie - siedmiu sędziów.

Siedzibą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest Luksemburg.

Joanna Orda

fot. marcschneider, CC0